آموزش تخصصی آیسیهای TinySwitch
بررسی ساختار داخلی، نحوه عملکرد، پایهشناسی و عیبیابی
مقدمه
آیسیهای خانواده TinySwitch از قطعات پرکاربرد در طراحی منابع تغذیه سوئیچینگ (SMPS) هستند. این آیسیها به دلیل برخورداری از ماسفت قدرت داخلی و مدار کنترل سوئیچینگ، باعث کاهش تعداد قطعات خارجی و سادهتر شدن طراحی منابع تغذیه میشوند.
از این قطعات در شارژرها، آداپتورها، بردهای الکترونیکی لوازم خانگی و بسیاری از تجهیزات صنعتی استفاده میشود.
یکی از ویژگیهای مهم TinySwitch، مجتمعسازی مدار کنترل و کلید قدرت در یک تراشه است.
۱. ساختار داخلی آیسی TinySwitch
در ساختار داخلی این خانواده، بسته به مدل و نسل، بخشهای مختلفی وجود دارد:
- ماسفت قدرت ولتاژبالا (High Voltage MOSFET)
- مدار کنترل سوئیچینگ
- مدار راهاندازی اولیه (Startup Circuit)
- مدار محدودکننده جریان
- سیستم حفاظت در برابر اضافهبار
- حفاظت حرارتی
- مدارهای کنترل و فیدبک
وجود این بخشها باعث میشود که TinySwitch بتواند بدون نیاز به یک ماسفت قدرت خارجی، عملیات سوئیچینگ را انجام دهد.
۲. نحوه عملکرد TinySwitch در مدار فلایبک
بیشتر منابع تغذیه مبتنی بر TinySwitch از توپولوژی فلایبک (Flyback) استفاده میکنند.
در این ساختار، ابتدا ولتاژ AC ورودی توسط پل دیود یکسوسازی شده و سپس توسط خازن بالک صاف میشود.
ولتاژ DC حاصل به بخش اولیه ترانسفورماتور و مدار سوئیچینگ اعمال میشود.
با روشن شدن ماسفت داخلی آیسی، انرژی در سیمپیچ اولیه ترانسفورماتور ذخیره میشود.
در زمان خاموش شدن ماسفت، انرژی ذخیرهشده به سیمپیچ ثانویه منتقل شده و پس از یکسوسازی توسط دیود خروجی، خازن فیلتر شارژ میشود.
مدار کنترل TinySwitch با تنظیم سیکلهای سوئیچینگ، انرژی انتقالیافته را متناسب با شرایط بار تنظیم میکند.
۳. آشنایی با پایههای آیسی TinySwitch
بسته به مدل و نسل آیسی، تعداد پایهها و نامگذاری آنها متفاوت است.
مهمترین پایههایی که در بسیاری از مدلها با آنها مواجه میشویم عبارتاند از:
پایه DRAIN
این پایه به درین ماسفت داخلی متصل است و در مدار فلایبک به بخش اولیه ترانسفورماتور ارتباط دارد.
در زمان عملکرد مدار، پالسهای ولتاژی با دامنه بالا در این پایه ایجاد میشود.
پایه SOURCE
این پایه به سورس ماسفت داخلی متصل است و مسیر برگشت جریان سوئیچینگ را تشکیل میدهد.
همچنین در بسیاری از مدلها، مرجع بخشهای داخلی آیسی محسوب میشود.
پایه BP/M
این پایه در مدلهای مربوطه برای اتصال خازن بایپس و تأمین تغذیه داخلی مدار کنترل استفاده میشود.
کیفیت و سلامت خازن متصل به این پایه در عملکرد صحیح و پایداری آیسی اهمیت دارد.
توجه داشته باشید که وظایف دقیق پایهها باید براساس دیتاشیت شماره مدل موردنظر بررسی شود.
۴. معرفی نسلهای مختلف TinySwitch
این خانواده در نسلهای مختلفی تولید شده است که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- TinySwitch-II
- TinySwitch-III
- TinySwitch-4
- TinySwitch-5
هر نسل نسبت به نسلهای قبلی از نظر توان خروجی، راندمان، امکانات حفاظتی، فرکانس کاری و ساختار کنترلی تغییراتی داشته است.
نکته مهم در تعمیرات:
صرفاً مشابه بودن ظاهر دو آیسی به معنی یکسان بودن پایهبندی یا امکان جایگزینی آنها نیست.
همیشه شماره کامل قطعه و دیتاشیت آن را بررسی کنید.
۵. روش عیبیابی آیسی TinySwitch
برای عیبیابی منابع تغذیه مبتنی بر TinySwitch بهتر است مراحل زیر را به ترتیب انجام دهید.
مرحله اول: بررسی ظاهری
ابتدا آیسی را از نظر سوختگی، ترکخوردگی و تغییر رنگ بررسی کنید.
همچنین وضعیت مقاومتها، خازنها و قطعات اطراف را کنترل کنید.
مرحله دوم: بررسی پل دیود
پل دیود ورودی را از نظر اتصال کوتاه یا قطعی بررسی کنید.
خرابی پل دیود میتواند باعث سوختن فیوز و آسیب به بخش اولیه منبع تغذیه شود.
مرحله سوم: بررسی پایههای DRAIN و SOURCE
در حالت خاموش و پس از تخلیه ایمن خازن بالک، وضعیت اتصال کوتاه بین این پایهها را بررسی کنید.
اتصال کوتاه در این قسمت میتواند نشانه خرابی ماسفت داخلی باشد؛ البته اندازهگیری داخل مدار ممکن است تحت تأثیر قطعات موازی قرار بگیرد.
مرحله چهارم: بررسی خازن BP/M
خازن متصل به این پایه را از نظر ظرفیت، نشتی و ESR بررسی کنید.
خرابی این خازن میتواند باعث راهاندازی ناموفق یا عملکرد ناپایدار منبع تغذیه شود.
مرحله پنجم: بررسی بخش ثانویه
دیودهای خروجی، خازنهای صافی و احتمال اتصال کوتاه در خروجی را بررسی کنید.
گاهی اوقات خرابی بخش ثانویه باعث ورود آیسی به وضعیت حفاظت میشود.
مرحله ششم: بررسی مدار فیدبک
در مدارهایی که از اپتوکوپلر و TL431 استفاده میکنند، سلامت این قطعات و مقاومتهای مرتبط را بررسی کنید.
اختلال در مدار فیدبک میتواند باعث نوسان ولتاژ خروجی یا قطع و وصل شدن منبع تغذیه شود.
۶. خرابیهای رایج در منابع تغذیه TinySwitch
برخی از نشانههای متداول خرابی عبارتاند از:
۱. سوختن فیوز ورودی و احتمال اتصال کوتاه در بخش اولیه.
۲. روشن نشدن کامل منبع تغذیه.
۳. قطع و وصل شدن متناوب ولتاژ خروجی.
۴. افزایش غیرعادی دمای آیسی.
۵. نداشتن ولتاژ خروجی با وجود حضور ولتاژ ورودی.
۶. عملکرد ناپایدار منبع تغذیه در شرایط بارگذاری.
در چنین شرایطی نباید بلافاصله آیسی را تعویض کرد؛ ابتدا باید قطعات جانبی و مسیرهای تغذیه و فیدبک بررسی شوند.
۷. نکات ایمنی هنگام تعمیر
منابع تغذیه سوئیچینگ متصل به برق شهر دارای ولتاژ DC خطرناک در بخش اولیه هستند.
خازن بالک ممکن است حتی پس از قطع برق، ولتاژ بالایی را برای مدتی حفظ کند.
بنابراین:
- قبل از تست، خازن بالک را با روش ایمن تخلیه کنید.
- از اتصال مستقیم زمین اسیلوسکوپ معمولی به بخش اولیه مدار خودداری کنید.
- برای اندازهگیری در حالت روشن از تجهیزات و روشهای ایزوله و مناسب استفاده کنید.
- هنگام تعویض آیسی، مدل و پایهبندی قطعه جایگزین را با دیتاشیت تطبیق دهید.
نتیجهگیری
آیسیهای TinySwitch یکی از راهکارهای کاربردی در طراحی منابع تغذیه سوئیچینگ هستند.
شناخت ساختار داخلی، عملکرد ماسفت مجتمع، وظایف پایههای DRAIN و SOURCE و همچنین مدار تغذیه و کنترل BP/M به تعمیرکار کمک میکند تا فرآیند عیبیابی را با دقت بیشتری انجام دهد.
تسلط بر عملکرد این خانواده از آیسیها میتواند مهارت تعمیرکار را در عیبیابی منابع تغذیه بردهای لوازم خانگی و تجهیزات صنعتی افزایش دهد.
تهیه و تنظیم: مهندس احمد میرآخوری
پیشرو ولتا | نگرش جدید تعمیرات برد
???? 09120688639
???? www.pishrovolta.com




